Author: Trishala Hirachan

HomeArticles Posted by Trishala Hirachan

Creation of children’s stories

OLE Nepal is developing an interactive digital platform to help early graders develop their basic reading and comprehension skills. We are creating and curating original stories for the platform, to help young learners through the use of familiar images and word references. These stories have features of both audio and animation, where learners can enhance their reading in an interactive way. The use of audio-visuals, illustrations and animations, combined with interactivity, will be highly effective in helping young learners to listen to illustrated stories, decode sentences and words, learn vocabulary, form words from letters and sentences from words. Children can also learn and identify the alphabets by listening to the sounds.

We want to share with you a few new stories and games that have been launched on the platform.

What do you eat? (Timi ke kanchau?):  LINK TO STORY

About the story: While the initial intention was that of a culinary journey across Nepal, for someone who loves trying out new things, even Kamal was surprised and thrilled to discover so many interesting places, and experiences belonging to people of Nepal that are seldom visible in the mainstream imagination. Over the years, Kamal is hoping to befriend more people to understand more and is curious to know तिमी के खान्छौ ? (What do you eat?). Kamal was equally excited about the different modes of transportation.

Perfect Circle: LINK TO STORY

About the story: Children are the experts of their own lives but their sense of agency is rarely valued and we, adults, are quick to label them difficult instead of learning to listen to them and respect their autonomy. In this story, like any other child her age, we also see Zeya’s joy of discovery and single-minded fascination for something that she has learned recently.

Charlie Chamero : LINK TO STORY

About the story: With news of the corona virus setting in, we humans were quick to defame the bats. “Give a bat a bad name, and hang him!” – the authors were keen to do away with this single story of how bats are portrayed. Meanwhile, Charlie Chamero discovers a beautiful friendship with Prithvi, who loves solitude and explorations as much as Charlie does.

Ma Pani Sakchu: LINK TO STORY

About the story: This story (Yes, I can) is an adaptation meant for emergent learners. Although the basic idea of the story is for a child to imitate and do some actions that are easily achievable giving them a sense of accomplishment, they will also be exposed to new vocabulary through the introduction of some familiar and some not so familiar animals, actions and terrains as well.  We also want to show a sense of camaraderie between the children and the animals: the children completely unafraid and uninhibited by the animals. We believe there is a possibility of co-existence until adulthood takes over, and we have also consciously tried to break away stereotypical depiction of the characters. 

Puzzle/पज्जल:  LINK TO GAME

About the game: A simplified crossword puzzle, where the users will be given visual and audio hints to guide them to drag and drop the correct letters in the puzzle. The words selected for the puzzles have been extracted from the stories in hopes of reinforcing what they had seen and read in the stories.

For the next phase, we will be exploring Karnali to collect children’s stories in Mugu district in partnership with the Karnali Arts Centre. Our team will collaborate with the Karnali Arts Center to conduct workshops that will help facilitate and capture oral storytelling in the region, and sketch out concepts for visualization of these stories in digital form with the help of local writers, artists and musicians.

Continue Reading

Offline digital library in 59 municipalities in Sudurpaschim and Karnali provinces

In 2021, OLE Nepal is expanding the work of providing free and open access to the digital library resources in Sudurpaschim and Karnali provinces in partnership with the World Food Programme (WFP). This initiative plans to equip 59 municipalities in the region with offline digital library servers, and also focuses on capacity building through hands-on training, orientation and dissemination of E-Pustakalaya content and its use and benefits.

Our team has completed the installation of E-Pustakalaya offline digital library servers in 37 Municipality and Rural Municipality offices of 4 districts in Sudurpaschim province. All local level offices in Bajhang (12), Bajura (7). Darchula (9), and Doti (9), now have access to the offline version of our education-focused digital library’s collection of books, videos, audiobooks, interactive teaching-learning materials. Elected representatives, officials of the education unit, IT officers, teachers, all have attended the orientation sessions and shown interest in the possibility of expanding the digital library program to schools in their communities. Each location was also provided with an E-Pustakalaya manual that contains basic information on how to use digital resources available in servers,  and basic troubleshooting techniques on servers and routers.

E-Pustakalaya installation and orientation at local levels
E-Pustakalaya installation and orientation at local levels

With the installation of the offline digital library servers at all our laptop program schools and 59 new local levels, students, teachers and the community will have access to our collection of digital learning resources, including thousands of books, audiobooks, educational videos and more. There will be no recurring subscription costs or internet requirement to access this content after the installation is complete.

Our team has planned to complete the installation and orientation of offline E-Pustakalaya in 22 new local level offices of Karnali Province in the next two months. 

Continue Reading

Partnership with Plan International and WiSTEM in Dolpa project

March 2021 | Lalitpur

OLE Nepal is teaming up with Plan International and WiSTEM Nepal to bring quality learning experiences to the children from marginalized communities in Dolpa district through the “STEAM Ahead: Showing Talent, Equality & Ambition of Marginalised children in Karnali” project. This new partnership emerged during lockdown with the goal to address inadequate learning environments and resources, as well as harmful social and gender norms and practices that have continued to perpetuate inequality in access to quality education opportunities in the region. 

OLE Nepal will work together with Plan International and other project partners to support and strengthen the local government’s institutional capacity, policy formulation, education data management, proper planning and monitoring, and technology innovation in education. OLE’s role within the expansive intervention is to develop and successfully advocate for the use of inclusive and interactive self-learning educational materials, including the integration of Nepali Sign Language in the digital materials, and establishing digital library spaces where learners can explore the resources of our education-focused digital library. The action will contribute to inclusive and equitable quality education and lifelong learning opportunities.

OLE Nepal will set up technology infrastructure in 15 schools in the region to provide access to interactive digital learning and inclusive content. These spaces will also have E-Pustakalaya digital library servers which can be accessed without internet. Teachers from all 15 schools will be trained on digital learning pedagogy and the effective use of interactive and inclusive digital content.

The technology-related aspects of this project will be implemented by OLE Nepal and WiSTEM. The project will advocate for inclusive and gender-transformative education approaches at the provincial level. Successful models as output of the action will be shared during policy and practice dialogue sessions, and project exit workshop so that provincial authorities can be influenced for scaling up the model in other schools of Karnali province.

Continue Reading

Partnership with UNICEF and KDDI on content for students with special needs

March 2021 | Lalitpur

OLE Nepal has initiated a new project in partnership with UNICEF and KDDI Foundation to make our collection of free and open digital learning content accessible to students with hearing and speech impairments, as well as design and develop digital library space for learners with visual impairments. This project aims to empower children with disabilities facing their learning, particularly in the current context, where their physical access to schools and learning environments continues to be threatened by the risk of transmission or to be disrupted if schools will have to close again in case of new outbreaks. These digital learning modules can accelerate their learning in the likely case where they have fallen behind due to the school closures and unavailability of alternative learning resources in the past year.

For children with hearing impairments, one of the main challenges is to learn the Nepali Sign Language (NSL) and to access digital learning materials that are accompanied by NSL. While many early grade students rely on audio instructions to learn on digital media especially before they learn to read instructions, children with hearing impairments are not availed this opportunity. Under this project, our interactive digital learning materials (E-Paath) modules for grades 1 to 6 will have embedded video with instructions in Nepali Sign Language (NSL) so that deaf and hard of hearing students can access and use them to learn concepts in math, science, and Nepali subjects. These contents will then be tested and piloted in two schools, where they will be provided with computers loaded with accessible digital content, and the teachers will receive training and technical support on how to use them to promote learning for their students.

Computers, laptops, tablets, with screen reader software(s) and other assistive technologies, provide access to a wide range of resources for the blind and visually impaired. For learners with visual impairments, the use of computers with screen reader software overcomes the inherent inefficiencies that are associated with Braille. We can utilize these features to create a digital library space, within E-Pustakalaya, with specially curated digital learning resources for students with visual impairments by following the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG). This extension of E-Pustakalaya will be piloted and tested in one school for the blind and partially sighted, where they will be provided with computers with screen reader software and an offline server with the accessible digital library. Teacher training and technical support will also be provided to the school.

Our goal with the project is to create quality inclusive digital learning content that can be used freely by all students who need them. The content and technology developed under this program will be disseminated and shared with special schools and organizations so that more students with special needs have access to learning using technology.

Continue Reading

E-Paath development

OLE Nepal signed an MoU with the Ministry of Education, Science and Technology (MoEST) to provide our entire collection of interactive digital content to be uploaded to the Center for Education and Human Resource Development (CEHRD) learning portal, as the schools were closed for much of the academic year in 2020. With the schools shut down, there has been an increase in demand for our digital resources which is why we are expanding our collection of curriculum-based interactive learning content for Grades 1-3. OLE Nepal is designing and developing a new set of digital learning resources for the CEHRD learning portal in close coordination with RTI International’s Early Grade Reading Program (EGRP) as part of their education emergency response.

This project is titled ‘Digital early grade learning content development for COVID-19 response’ with the aim to minimize the effects of school shutdown by making quality educational content available to students to continue learning at home, wherever possible. Under this project, OLE Nepal will design and develop a total of 119 new interactive digital content for primary grades 1-3 for Nepali, Math, English, and Our Surrounding (integrated science and social studies) subjects. Additionally, Math and Our Surrounding will be developed in both Nepali and English languages. OLE Nepal will also be developing interactive digital learning content for Nepali Sign Language (NSL) as a subject, and another set of content for students facing the learning difficulty we know of as dyslexia. When the project is complete, grade 1-3 students will have access to 119 new interactive digital lessons that allow for a self-paced learning experience.

E-Paath lesson on ‘Simple Machines’ in Nepali
E-Paath lesson on ‘Our Identity’

We were still in lockdown when the project was launched that our very collaborative content conceptualization and design process was all done remotely, and our team thrived even under the unusual circumstances. Our team of curriculum experts, content designers, graphic designers and illustrators, software developers and translators worked together to create interactive digital educational activities that will complement existing content on the CEHRD’s online learning platform. From conceptualization to design and development, the team has been playing close attention to ensure that the activities meet the learning objectives, and at the same time are fun and engaging for young learners. 

Nepali Sign Language E-Paath lesson
Simple learning on E-Paath for Dyslexia

Developing targeted digital content for Nepali Sign Language (NSL) subject and Nepali subject for children with dyslexia is a new intervention for us, and there are no guidelines for it in the education sector of Nepal. Selection of topics and content outlines for the relevant subject matter are the result of extensive consultations and advice from experts. These contents will focus on making learning simple for the students and help them learn concepts ranging from Nepali alphabets (vowels and consonants), numbers, colors, to actions using phonics, and reinforce their understanding by relating them to images of words that they are familiar with. The content layout will be similar to E-Paath with ‘lesson/पाठ’ and ‘exercise/अभ्यास’ sections to ensure uniformity in the learning process.

The main purpose of this project is to provide continued support in developing more contents to enhance the learning of children of Nepal, at least to those who can get access to the internet or can manage to get E-Paath offline. 

This ‘Digital Early Grade Learning Content Development for COVID-19 Response’ project is part of the Early Grade Reading Program II (EGRP II) which is made possible by the support of the United States Agency for International Development (USAID) and is implemented by RTI, to assist the MoEST’s education initiatives to improve reading skills of public primary school students in grades one to three.

Continue Reading

Home-based learning using tablets in Lalitpur

February 2021 | Lalitpur

OLE Nepal has launched a 15-month program for home-based learning using shared technology for children without access to technology at six public schools in Lalitpur. This innovative program was launched in partnership with Lalitpur Metropolitan City (LMC), the KDDI Foundation, and CityNet Yokohama (Japan). The Home-based learning through technology program was launched in Harisiddhi Secondary School, Yashodhara Boudha Secondary School, Bal Vinod Secondary School, Jalapa Secondary School, Prabhat Secondary School, and Shramik Shanti Secondary School.

Starting March 2021, grade 4-8 students in these six schools will be provided with custom workbooks, and tablets containing digital learning activities that they can check out on a rotational basis. As schools are opening up at a safe capacity, this program enables students to continue learning at home using workbooks and digital lessons E-Paath on tablets that the teachers will assign students to take home. Additionally, the tablets are also loaded with dictionaries in English and Nepali languages, educational videos produced by the Centre for Education and Human Resource Development (CEHRD), and educational games for science and math subjects that were developed by OLE Nepal’s developers in collaboration with students and faculty at MIT Game Lab.  

Preparation of tablets and workbooks at OLE Nepal
Program launch with LMC

This program has received full endorsement from the mayor of Lalitpur Metropolitan City (LMC), Mr. Chiribabu Maharjan, at the program launch event on February 19, 2021, that was attended by representatives from all six schools, OLE Nepal, and the LMC education section. Mr. Maharjan has assured full support from the LMC in all aspects of the program, as he personally handed over the new tablets and workbooks to the schools. 

In preparation for this program, our content and training teams prepared detailed study plans for science, math, Nepali, and English subjects to design and produce workbooks that are aligned with the national curriculum for Grades 4-8. These high-quality workbooks have weekly study plans with activities that create learning opportunities for students in their home and neighborhood and encourages them to explore beyond their textbooks. The workbook activities also guide the students to refer to complementing digital lessons and find out the meanings of words on the tablets. For the tablet deployment, our technical team prepared, loaded, and tested 200 tablets with digital contents for students to learn at their own pace at home.

Orientation on tablets and workbook
Students learning on tablets

OLE Nepal’s training team conducted orientation sessions for teachers of all six schools to conduct orientation on how to use the workbooks, digital contents featured in the tablets, and basic troubleshooting techniques. Our team also worked with the teachers and management at each school to help them develop their plan of action for scheduling and tablet management for safe use by students at home. Our team will continue to support the schools for the tablet program in the coming months.

Prior to the launch of the program, our team also carried out a baseline survey at the six schools and additional six control schools. The data collected from this survey will be compared against the next evaluation survey towards the end of the project to assess the impact of the program.

Continue Reading

MIT Special Course of OLE Nepal’s Game Development Team

August 2020 | Kathmandu

OLE Nepal’s game development team members have completed a special course taught by Philip Tan, creative director at MIT Game Lab. Over a period of three months, Philip has helped the team enhance their knowledge and skills on the principles and practices of effective education game design. Philip teaches Game Design and Creating Video Games courses at MIT. 

Our game development team is confident that the skills and techniques they’ve learned in these sessions will help boost the quality and the complexity of our educational games.

“Philip’s mentorship was exactly what our team needed at this point in our game development project. We have enjoyed discovering new aspects of game design through his sessions. I believe it has added great value to our game development team.”   – Regan Maharjan, Lead Game Developer

“The quality of information that Philip shared during the class and the slides was very rich in terms of educational content which helped me understand the fundamentals of game development. I was fascinated by the way Philip gave constructive criticism which led us to have really good progress in our work. Overall, I would say it was an effective class for me.”  – Rochelle Manandhar, Graphics Illustrator

“It was an incredible opportunity to be able to attend such a comprehensive session on game development with an MIT Professor Philip Tan himself. The classes helped enrich my knowledge not only on game design but also on various dimensions of designs such as UI/UX, usability testing, visual balance, sounds, prototyping, and many more. Despite being contextually implemented in game design, I learned that these variables would fit in other designing processes as well, be it UI/UX design, content design, illustrations, web design and in many other aspects, these would accurately maintain their relevance. To sum it up, it was an amazing learning experience. ”   – Monil Shrestha, UI/UX Developer

“The online classes with Philip were an amazing experience. His teaching of various elements of game design, helping me look at things from different perspectives. His constructive feedback on my work has helped me a lot in learning and implementation of game design and development processes.”   – Ravi Karki, Game Developer

“These sessions were really an amazing opportunity. We learned a lot about game design and new ways of looking at games and how to design them.”   – Sushil Bajracharya, Software Developer

“Learning from Philip was an outstanding experience. The topics covered were essential for anyone who is thinking to get into game development. I’ve learned a lot about how to approach game design and all the processes involved in it. I firmly believe that the team has immensely benefited from it too. Philip was super clear on all of the lectures. I loved his style of teaching with elaborative examples. I’m glad to have been a part of it.”    – Manish Shilpakar, Game Developer

This course has been made possible through the MIT J-WEL pk-12 grant in education innovation that OLE Nepal was awarded for the second year in a row.

Continue Reading

वैकल्पिक सिकाई र यसको प्रभावकारिता

विश्‍वव्यापी महामारी कोभिड १९ ले सबै क्षेत्रमा व्यापक असर पारेको छ । यसलाई कम गर्न देशव्यापी लकडाउन गरियो । शिक्षण संस्था, बैंक, यातायात, व्यापार, उद्योग बन्द गरिए ।  तैपनि संक्रमण बढ्यो । देशमा आर्थिक लगायत गतिविधि ठप्प प्रायः भए । अर्थतन्त्रमा मन्दी आएर अरु समस्या आउने भयले लकडाउन खोलियो । कोभिडलाई रोकथाम र नियन्त्रण गर्ने प्रयासहरू हुँदाहुँदैपनि कोभिडको संक्रमण झन् बढी रहेको छ ।

हाम्रो सन्दर्भमा लकडाउनको अवधि शैक्षिक सत्रको अन्त्यमा भएकाले शुरुका केहि दिनमा शिक्षा क्षेत्रमा उल्लेखनीय क्षति भएन । वार्षिक परीक्षा जेनतेन सकियो । एसईई रोकियो । नयाँ सेसन सुरु सँगै नियमित विद्यालय जाने अवस्था रहेन । कतिपय विद्यालयले तत्कालै नतिजा तयार पार्न भ्याए । अधिकांश विद्यालयमा लकडाउनसँगै यो काम पनि बन्द भयो ।

लकडाउनको अवस्था बढेसँगै क्रमशः कतिपय विद्यालयहरूले नतिजा अनलाइन निकाले भने कतिले घरघरमा पठाउन समेत भ्याए । बजारमा उपलव्ध पुस्तकहरू उपयुक्त व्यवस्थापन गरेर विद्यार्थी कहाँ पुर्‍याउन थालियो । धेरैजसो विद्यालयले यहि कामलाई सरकारको निर्णय कुरेको अवस्थापनि थियो । यहि अवस्था लामो समयसम्म रहने देखिएकाले केहि विद्यालयहरूले अनलाइन कक्षाको सुरुवात गरे ।

देशमा महामारीको अवस्थालाई आँकलन गर्दा विद्यालयमा गएर नियमित शिक्षण सिकाइ गर्न नसकिने अवस्था देखियो । हामीकहाँ यस्तो परिस्थिति आएमा शिक्षण सिकाइलाई निरन्तरता दिन के गर्न सकिन्छ भन्ने आवश्यक नीति तयार थिएन । अतः सरकारबाट यस्तो अवस्थामा वैकल्पिक तरिकावाट शिक्षण सिकाइलाई निरन्तरता दिन अलग्गै व्यवस्था गर्न वैकल्पिक प्रणालीबाट विद्यार्थीको सिकाइ सहजीकरण निर्देशिका २०७७  नै जारी भयो । यसमा सबै स्थानीय तहमा विद्यार्थीलाई सिकाइ प्रक्रियामा सहभागी गराउन निर्देशन गरिएको छ ।

यसमा अन्य कुराका अतिरिक्त विद्यार्थीहरूको घरमा सिकाइका उपकरणहरू भएको आधारमा पाँच भागमा विभाजन गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसअनुसार जसको घरमा सूचना र सञ्चारको कुनै उपकरण छैन तिनको घरमा पाठ्यपुस्तक, कापी लगायतका साधन उपलव्ध गराउनुपर्ने भयो । तिनलाई भौतिक दुरी र सुरक्षाका नियम पालन गर्दै सार्वजनिक स्थानमा भेला गरेर शिक्षकको उपस्थितिमा सिकाइ निरन्तरता दिनुपर्ने भयो । जसको घरमा रेडियो उपलव्ध छ तिनका लागि रेडियो कार्यक्रम तयार पारेर सिकाइलाई निरन्तरता दिनुपर्ने भयो । यस्तै टेलिभिजन भएका विद्यार्थीका लागि निश्चित समयमा कक्षागत रूपमा सामग्री तयार पारेर प्रशारण गर्ने व्यवस्था मिलाउन भनिएको छ । रेडियो र टेलिभिजनमा कार्यक्रम तयार पार्दा सम्बधित क्षेत्रका विज्ञहरूको परामर्शमा तयार पार्नुपर्ने भयो ।

यस्तै जसको घरमा कम्प्युटर छ तिनका लागि कम्प्युटरमा राखेर प्रयोग गर्न सकिने सामग्रीहरू उपलब्ध गराउने र इन्टरनेट प्रयोगकर्ताका लागि अनलाइन सामग्री प्रयोग गर्न सहजिकरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । निर्देशिका कार्यान्वयन गर्न हरेक स्थानीय तहले आवश्यक सहयोग गर्नुपर्नेछ ।

यो निर्देशिका आउनु अगावै केहि शिक्षण संस्थाहरूले इन्टरनेट भएको स्थानमा अनलाइन शिक्षण सिकाइ शुरु गरिसकेका थिए । निर्देशिका पश्चात् हालसम्ममा इन्टरनेटको पहुँच भएका प्रायजसो सबै स्थानमा अनलाइन शिक्षण सिकाइ शुरु भइसकेको छ । कोरोना संक्रमण बढेका कारण शिक्षणसंस्था खुल्ने अझै अनिश्चित छ । यो अनिश्चिततासँगै वैकल्पिक शिक्षण सिकाइ थप प्रभावकारी हुनुपर्नेमा त्यस्तो हुन नसकेको अवस्था देखिन्छ । यसो हुनका कारण र तिनको समाधानको लागि गर्न सकिने कामलाई यहाँ उल्लेख गरिएको छ ।

कुनैपनि समयमा बाढी पहिरो, भुकम्प तथा हाल भोगिरहेका जस्ता महामारी कुनैपनि समयमा आउन सक्ने कुरालाई दृष्टिगत गरेर हाम्रो प्रणालीले तयारी गर्न सकेको रहेनछ । जिम्मेवार निकायले यस्तो कठिन अवस्था आएमा शिक्षा क्षेत्रलाई नियमितता दिन सकिने वैकल्पिक माध्यमहरु तयारी अवस्थामा राखिएको भए यति कठिन पक्कै हुने थिएन । हामी महामारी शुरु भएको निकै पछि मात्र के गर्ने भनेर नीति बनाउन थाल्यौँ । जेहोस् अब निर्देशिका तयार भएको छ । यसलाई कार्यान्वयन गरौँ, आवश्यकतानुसार सुधार गर्दै जाऔँ ।

वैकल्पिक सिकाइ सहजिकरण निर्देशिकाका अनुसार विद्यार्थी माझ पुस्तक जसोतसो पुर्‍याइयो । तर कतिपय टोलटोलमा गएर सिकाउन डरलाग्दो भयो । कोहि संक्रमित छ कि भनेर डर र शंकाका भरमा सिकाउनुपर्ने भयो । कतिपय अभिभावकले यो जोखिम मोल्ने कुरा भएन भने केहि शिक्षकमा पनि यो लागू भयो । सबै स्थानमा भौतिक दुरी पालन गर्न ठाउँ र मौसमका कारण कठिन भयो । मास्क र स्यानिटाइजर लगायतका सामग्री सबैतिर पाउन कठिन भयो । यसबाट भयमुक्त र प्रभावकारी सिकाइलाई निरन्तरता दिन अधिकाङ्श स्थानमा सकिएन । अब स्थानीय रूप मै संक्रमणको अवस्था यकिन गरेर मात्र यस्तो सिकाइलाई निरन्तरता दिऔँ । वर्षाको समय सकिएसँगै खुल्ला स्थान प्रयोग गरौँ र पर्याप्त मात्रामा सुरक्षाका सामग्री प्रयोग गर्ने वातावरण बनाऔँ ।

अबको समय सूचना प्रविधिको युग हो । स्वास्थ्य, बैंङ्किङ्, व्यापार, कृषि लगायतका क्षेत्रमा प्रविधिको व्यापक प्रयोग हुन थालेको छ । शिक्षा क्षेत्रमा पनि यसको प्रयोग बढ्दो क्रममा छ । यो समयको मागपनि हो । झन् महामारीको समयमा त यसको थप महत्व हुनसक्छ । स्थानीय तहहरूले पनि शिक्षामा प्रविधिको प्रयोगतर्फ आवश्यक निती तयारी र लगानीको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । शिक्षामा प्रविधिको प्रयोगमा आवश्यक उपकरण कम्प्युटर, ट्याबलेट लगायत व्यवस्था गर्न सकिन्छ ।  आफ्ना बस्तिमा नियमित पढ्ने उमेरका मानिसको संख्या यकिन गरेर सामुहिक रुपमा प्रयोग गर्न आवश्यक कम्प्युटर वा यस्तै उपकरणको व्यवस्था गर्न सकिन्छ । यिनमा सान्दर्भिक डिजिटल शैक्षिक सामग्री राखेर सामुदायिक रूपमा प्रयोगको व्यवस्था मिलाउन सकिन्छ । यस कार्यलाई वर्तमान महामारीमा मात्र नभएर शिक्षण सिकाइमा निरन्तर प्रयोगको वातावरण मिलाउन सकिन्छ । यसो भएमा विद्यालयमा नियमित नजाने वा गएर छाडेकाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई पनि फाइदा पुग्छ । दीगोपना र प्रभावकारी प्रयोगका लागि स्थानीय तहको शिक्षा निति र योजनामा नै यसको व्यवस्था गरेर सम्बन्धित शाखाबाट आवश्यक सहयोग, अनुगमन र मुल्याङ्कन हुने व्यवस्था मिलाउन सकिन्छ ।

धेरैको ध्यान अनलाइन प्रणालीमा गएकोछ, यो नराम्रो पनि हैन । तर दिर्घकालीन प्रयोगको लागि खर्चिलो र धेरै उपकरणहरूमा एकसाथ प्रयोग गर्न ढिला हुने भएकाले अफलाइनलाई नै प्राथमिकता दिनु उपयुक्त हुन्छ । एकपटक मात्र लगानी गर्नुपर्ने भएकाले यो विधि कम खर्चिलो हुन्छ । तर नियमित सूचनाको लागि इन्टरनेट नै चाहिन्छ । ठूलो क्षेत्रमा राम्ररी र निःशुल्क चल्ने किसिमको इन्टरनेट सुविधाको लागि भने सरकारी स्तरबाट संस्थागत रूपमा इन्टरनेट सेवा प्रदायक संस्था (ISP) हरूसँग सहयोग लिने प्रक्रिया अगाडि बढाउन सकिन्छ ।

शिक्षकहरूलाई प्रविधि मैत्री बनाउनुपर्छ । सूचना तथा सञ्चारका उपकरणको प्रयोग गर्न अभ्यस्त बनाउन तिनको क्षमता विकासका काम गर्नुपर्छ । प्रचलनमा आएका डिजिटल शैक्षिक सामग्री प्रयोग र नयाँ तयार पार्ने विधि र तरिकाको जानकारी गराउन जरुरी हुन्छ । शिक्षकको क्षमता, रूचि र विद्यालयको आवश्यकता अनुसार दक्ष बनाउने गतिविधिहमा तिनलाई सहभागी गराउन सकिन्छ । पाठ्यपुस्तक मात्र हैन सान्दर्भिक डिजिटल सामग्री र अन्य शैक्षिक सामग्री प्रयोग गरेर पनि शिक्षण सिकाइ अगाडि बढाउन सकिन्छ भनेर आश्वस्त तुल्याउने वातावरण बनाउन सकिन्छ ।

हाल प्रचलनमा आएको रेडियो, टेलिभिजन र अनलाईन सिकाइ प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित बनाउनुपर्छ । वैकल्पिक शिक्षण सिकाइ भनिएको छ, तर रेडियो, टेलिभिजन, मोवाइल वा कम्प्युटर अगाडि बसेर पाठ्यपुस्तक नै हुबहु पढाउने गरिएको छ, नियमित कक्षामा जस्तै । विगतमा बालबालिकाहरूले लगातार स्क्रिनमा हेरिरहे भने आँखा कमजोर हुन्छ । यसो गर्न दिनुहुँदैन भनिन्थ्यो । तर हाल कतिपय विद्यालयले दिनमा पाँचघण्टा सम्म स्क्रिन अगाडि विद्यार्थीलाई राखेर पढाएको गुनासो अभिभावकहरूले गरेको पाइन्छ । हामीले हाल भन्न खोजिएको वैकल्पिक सिकाइ भनेको यहि हो त ? अनि विद्यालय, स्थानीय तह र सञ्चारका साधनै पिच्छे अलग अलग विषयवस्तु पढाएको पाइएको छ । यसमा एकरुपता हुनुपर्ने हो कि ? यसका लागि सम्बन्धित निकायबाट एकरूपताको कार्यविधि नै बनाएर लागु गराउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।

एक समयमा अंग्रेजी माध्यमबाट शिक्षण गर्ने विद्यालयहरूलाई प्राथमिकता दिइयो । यसको केहि समयपछि अंग्रेजी माध्यम र नेपाली माध्यमबाट पढाइ हुने विद्यालयहरूको माझमा स्पष्ट फरक देखियो । अंग्रेजी भाषामा भएको आकर्षणका कारण त्यस्ता विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या बढ्यो । नेपाली माध्यममा पढाइ हुने विद्यालयहरूमा विद्यार्थी संख्या घट्दो रुपमा भएको सुन्न थालियो । यसरी शिक्षणको भाषाका कारण विद्यालय र विद्यार्थीको स्तरनै फरक देखिन थालेकोमा हाल नेपाली माध्यमबाट सिकाइ गर्ने विद्यालयहरूले पनि क्रमशः अंग्रेजी माध्यममा जान थालेपछि यी दुइको फरकमा केहि कमी हुन थालेको छ । विगतमा भाषाको कारण विद्यालय र विद्यार्थीमा फरक देखिए जस्तै अब कम्प्युटर लगायतका डिजिटल सामग्री प्रयोग गर्ने र नगर्ने विद्यालय तथा विद्यार्थीको माझमा फरक देखिने सम्भावना बढेको छ । यस्तो फरक विद्यालय-विद्यालय र एउटै विद्यालयका विद्यार्थीहरू माझ पनि देखिन सक्छ । यसलाई समय मै विचार नपुर्‍याइएमा पछि गएर यो फरकले स्पस्ट रूपमा विभाजन देखिने खतरा देखिन्छ । यसका लागि डिजिटल सामग्री नै नभएका विद्यालयहरूमा थोरैबाट मात्र भए पनि सरकारी निकायबाट शुरुवात गर्ने व्यवस्था मिलाउनु उपयुक्त हुन्छ ।

यस्तै विद्यालयमा डिजिटल सामग्री प्रयोग हुन थालेको भएमा क्रमशः विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने वातावरण बढाउनुपर्छ । एक जमाना थियो, सबै विद्यार्थीले बाह्रै महिना शिक्षण शुल्क तिर्ने, पुस्तक सबै किन्ने, कपडा आफैँ किन्ने, छात्रवृत्ति र खाजाको त कुरै छाडौँ । हाल क्रमशः मासिक शुल्क तिर्नु नपर्ने, पाठ्यपुस्तक निःशुल्क, कपडा र छात्रवृत्ति पनि धैरैले पाउने अवस्था आएको छ । विद्यालयमा दिवा खाजा उपलव्ध हुन थालेको छ । अब यसलाई निरन्तरता दिँदै विद्यार्थीलाई प्रविधिसँग जोड्न विपन्न र जेहन्दार विद्यार्थीलाई कम्प्युटर लगायतका उपकरणहरू क्रमशः उपलव्ध गराउने योजना पो बनाउने हो कि ? नत्र एउटै विद्यालयमा पनि डिजिटल उपकरण किनेर प्रयोग गर्ने र किन्न नसक्ने विद्यार्थीहरुको माझमा फरक आउँछ । यसले सिकाइका अन्य क्रियाकलापमा पनि असर पर्न सक्छ ।

विद्यार्थीले प्रयोग गर्ने पुस्तकमा एकरुपता हुन जरुरी छ । पाठ्यक्रम विकास केन्द्रबाट तयार पारिएको पाठ्यक्रममा आधारित पाठ्यपुस्तक तथा सन्दर्भ सामग्रीहरू निर्धारण गरिएका हुन्छन् । कक्षागत आधारमा तोकिएका यस्ता सामग्री मात्र विद्यार्थीलाई प्रयोग गर्न लगाउनुपर्छ । धेरैखाले पुस्तक लगायतका सामग्री प्रयोग गर्न लगाउँदा अभिभावकलाई आर्थिक र विद्यार्थीलाई मानसिक बोझ हुन्छ । यस्तै विद्यालयमा प्रयोग गर्ने डिजिटल शैक्षिक सामग्रीमा पनि एकरूपता हुनुपर्छ । पाठ्यक्रम प्रारुपसँग मेल खाने हुनुपर्छ । थप क्रियाकलाप र डिजिटल शैक्षिक सामग्रीहरू प्रयोग गर्ने हो भने पनि विद्यार्थीको उमेर र सिकाइ स्तर अनुसार उपयुक्त हुने खालका मात्र हुनुपर्छ । रमाइलो र अरू भन्दा फरक देखाउने नाममा विद्यार्थीहरूलाई अनावश्यक बोझ हुने चाहि हुनुहुँदैन ।

सरकारबाट लकडाउनको घोषणा पश्चात् विद्यार्थीहरूको शिक्षण सिकाइलाई निरन्तरताका लागि विभिन्न प्रयास हुनका साथै तिनलाई थप प्रभावकारी र निरन्तरता दिनेतर्फ कामहरू शुरु भएका छन् । राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारुपका आधारमा विद्यार्थीको सिकाइलाई निरन्तरता दिन स्विकृत गरिएका विधि र सामग्रीहरू प्रयोग गर्नैपर्छ । शिक्षक आफैँ थप सिर्जनशील भएर यहि मापदण्डमा आधारमा थप सामग्री संकलन वा तयार पारेरपनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । व्यवहारिक ज्ञान बढाउन घर परिवारमा गरिने दैनिक कामको जानकारी र प्रयोग गर्न लगाउन सकिन्छ । प्रविधिका साधनमा पहुँच भएका ठाउँहरूमा शिक्षा तथा मानव श्रोत विकास केन्द्रको वेभसाइट http://doe.gov.np/ मा भएका “उपयोगी सिकाई सामग्री प्रयोग गर्न सकिन्छ । यस्तै पाठ्यक्रम विकास केन्द्रसँगको सहकार्यमा गैरसरकारी प्रयासमा अभिभावक, शिक्षक र विद्यार्थी सबैको लागि उपयोगी सामग्रीहरू भएको https://pustakalaya.org/ पनि प्रयोग गर्न गराउन सकिन्छ ।

Original Post: https://shikshyapatra.com/2020/08/22/86419

  • Posted on 24 Aug 2020
  • In News
Continue Reading

New home-based learning program with LMC

July 2020 | Lalitpur:
OLE Nepal is working together with the KDDI Foundation and CityNet Yokohama (Japan) to launch an innovative program for home-based learning using shared technology for children without access to technology in Lalitpur. Through this program, children will be able to check out devices containing digital learning activities from schools on a rotational basis and continue learning at home together with textbooks and worksheets provided to them.
The program received full endorsement from the mayor of Lalitpur Metropolitan City (LMC), Mr. Chiribabu Maharjan, at a meeting today that was attended by representatives from KDDI Foundation, CityNet, OLE Nepal and LMC education section. Mr. Maharjan has assured full support from the LMC in all aspects of the program.
Continue Reading

सिकाइमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोग

विद्यार्थीको उमेर, मनोविज्ञान, स्तर ख्याल गरेर बनाइएका सामग्रीहरु ई-पाठमा उपलब्ध छन्

  भलाकुसारी | टीकाराज कार्की

आजकाल मानिसलाई घरमै बसेर समय बिताउन गाह्रो भईरहेको छ । छटपटाहट छ । समय समयमा आउने समाचार सुन्न भ्याईनभ्याई छ । सडक सुनसान छ । घरबाहिर कोही ननिस्किउँ । मास्क लगाईराखौँ । साबुन पानीले पटकपटक मिचेर हात धोईराखौँ । नाक, मुख र आँखामा हात नलैजाऔँ । एक अर्कासँग सामाजिक दुरी कायम राखौँ । यो कुरा प्रायः सबैलाई कण्ठ भइसक्यो । यसको जस कोरोना भाइरस (कोभिड १९) लाई जान्छ । सन् २०१९ को डिसेम्बरमा चीनमा उत्पत्ति भएको यो भाइरसले संसारमा बितण्डा मच्चाउँदै छ । हाल संसारका २०५ भन्दा बढी देश र २ वटा पानी जहाजमा समेत संक्रमण भइसकेको छ ।

हिजो ढुक्कका साथ चलिरहेको समाजलाई करिब करिब आफ्नो कब्जामा जमाईसकेको छ, यस भाइरसले । विश्व स्वास्थ्य संगठन, नेपाल लगायत विश्वका सरकार र यसका निकायहरूलाई यो भाइरस नियन्त्रण गर्न लागेका छन् । नेपालको सन्दर्भमा आगामी वर्षको बार्षिक योजना र बजेट तयार पार्ने समय यही हो । संसदबाट महत्वपूर्ण विधेयक पास गर्ने तथा नियुक्ति गर्न बाँकी नै थिए । एक्कासी कोरोनाको हमलाको कारण संसदीय अधिवेशन त बन्द नै भइसक्यो । विश्वविद्यालय स्तरका सबै परिक्षा स्थगित भएका छन् । शिक्षा क्षेत्रमा फलामे द्वार ठानिएको माध्यमिक शिक्षा परिक्षा रोकिएको छ । त्यस्तै हालत छ कक्षा ११ र १२ को पनि । कक्षा १ देखि ९ सम्मका वार्षिक परिक्षा हतार हतार सकिए पनि नतिजा प्रकाशन हुन सकेन । नयाँ शैक्षिक शत्र सुरु हुने समय भइसक्यो कोरोनाको सन्त्रासले सबैलाई गाँजेको छ ।

भनिन्छ, हरेक समस्या समस्याको रूपमा मात्र आउँदैन । यसको पछाडि अन्य विकल्प र सम्भावना पनि उत्तिकै हुन्छन् । समस्यालाई समस्याको रूपमा मात्र हेरेर थकित मनस्थिति लिएर रहिरहने रहने हो भने त्योचाहिँ साँच्चि नै समस्या हो । त्यसले समाजका हरेक अंगलाई नकारात्मक प्रभाव पार्छ । तर, यसलाई एक अवसरको रूपमा हेर्योन भने समाज विकासको नयाँ मोडल पनि स्थापित हुन सक्छ । यही सेरोफेरोमा रहेर हालको विषम परिस्थितीमा शिक्षण सिकाइको कार्यलाई कसरी नयाँ तरिकाले निरन्तरता दिन सकिन्छ भनेर विभिन्न विचारहरू आएका छन् । यी फरक विचार अनुसार बालबालिकाहरूलाई नियमित काममा सहभागी गराईराख्न सकियो भने सिक्ने बानीलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ । यसबाट हालको महामारीप्रति हुने चिन्ता पनि कम गर्न सकिन्छ । साथै आगामी दिनमा विद्यालय सुरु भएपछि तिनको सिकाइको निरन्तरता दिन मद्दत मिल्छ ।
बालबालिकाले सिकाईलाई निरन्तरता नदिए के हुन्छ ?  
विद्यालय खुलेपछि एकैपटक विद्यालय जाँदा पढ्ने सिक्ने बानी कम हुन्छ । अल्छी लाग्छ । भनिन्छ नि, खाली दिमाग सैतानको घर । बढी खेलेरमात्र बस्ने बानी हुन्छ । सृजनशीलता घट्छ । दिउँसो सुत्ने बानी हुन्छ । टेलिभिजनमा अनावश्यक समय बित्छ । सामाजिक सञ्जालमा व्यस्तता बढ्छ । सिक्नेभन्दा अनावश्यक मनोरञ्जनमा समय जान्छ । अभिभावकहरूको चिन्ता बढ्छ । कोरोनाको मात्र समाचार, छलफल, अपडेटमात्र सुनिरहँदा त्रास उत्पन्न हुन्छ । चिन्ता बढ्छ । संक्रमित र ज्यान गुमाएको मात्र सुन्दा नैराश्यता बढ्न सक्छ ।
त्यसो हो भने के गर्ने त ?
यस्तो अवस्थामा बालबालिकाहरूलाई अनौपचारिक गतिविधिमा व्यस्त बनाउनु एक अवसर साबित हुनसक्छ । यसका लागि सामान्यतया तलका क्रियाकलाप गराउन सकिन्छ ।
आफ्नो बालबालिकालाई घरमा बस्दा के गर्ने भनेर समय छुट्टयाई दिनु राम्रो हुन्छ । यसका लागि तिनलाई घरको नियमित काम सिकाउन र लगाउन सकिन्छ । घर, कोठा र आफ्नो सरसफाई गर्ने, खाना बनाउने, भएमा फूलबारी वा तरकारी बारीमा काम लगाउने, एकअर्काको काममा सहयोग गर्ने आदि ।
कुनै एक समयमा नाच, गानमा व्यस्त गराउन सकिन्छ । केही समय कथा, कविता, गीत वा यस्तै केही लेखनमा लगाउन सकिन्छ । चित्र बनाउने, रङ्गाउने काम दिन सकिन्छ । यस्तो कार्यमा आफूभन्दा ठूलाको सहयोग लिन र सानालाई सहयोग गर्न लगाउन सकिन्छ ।
हरेक दिन कुनै एक सफलताको कथा सुनाउन सकिन्छ । समाजको उदाहरणीय व्यक्तित्वको बारेमा जानकारी दिन सकिन्छ । गलत काम गर्योन भने के हुन्छ? भन्ने कुराको स्पष्ट जानकारी गराउन सकिन्छ । यस्तो कार्यमा तिनलाई आफ्नो विचार भन्न लगाउन सकिन्छ । तिमीलाई कुन पक्ष राम्रो लाग्यो र किन? अनि तिमि भविष्यमा कस्तो मानिस बन्ने र किन? लगायतका छलफल गर्न लगाउन सकिन्छ । यस्तो बेलामा अभिभावक आफूपनि सँगै रहनुपर्छ ।
प्राकृतिक विपत्ति, कुनै रोगको महामारीको बारेमा जानकारी दिन सकिन्छ । यी हरेक हुनका कारणहरू बताउन सकिन्छ । साथै यिनको रोकथाम र सम्भावित क्षतिका बारेमा जानकारी गराउनु राम्रो हुन्छ । यसको बारेमा जानकारी गराउँदाचाहिँ तिनको उमेर र स्तरलाई ख्याल गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।
सम्भव भएमा परिवारको ज्येष्ठ सदस्यले कुनै अनुभवलाई हाउभाउसहित सुनाउन सकिन्छ । जस्तै हजुरआमाको कथा, हजुरबाको यात्रा, काकाको खेलकुद सम्झना, आमाको बाल्यकाल आदि । यसबाट भविष्यको बाटो रोज्न सहज हुन सक्छ ।
हालको अनिश्चितता एकदिन त अन्त्य हुन्छ नै । त्यसपछि बालबालिकाहरू आफ्नो नियमित पढाइ सिकाइ कार्यमा सहभागी हुनैपर्छ । तिनलाई अन्य अनौपचारिक कार्यमा मात्र राख्नुभन्दा औपचारिक सिकाइ प्रक्रियामा पनि केही समय बिताउन लगाउनु राम्रो हुन्छ । चाहे ती पुस्तक हुन् या अनलाईन/अफलाईन सामग्रीहरू ।
तपाईँको बालबालिकाहरू माथ्लो कक्षामा जाँदैछन् भने ती पुस्तकहरू क्रमशः हेर्न लगाउनु पनि राम्रै हुन्छ । यसका अलावा तिनको स्तर मिल्ने खालका पुस्तकहरू पढ्ने समय मिलाईदिएमा राम्रो हुन्छ । यसका लागि उमेर समूह अनुसार सान्दर्भिक कथा, कविताका पुस्तकहरू हुन सक्छन् । हाल बजार, पसल बन्द भएका कारण घरमै भएका वा कुनै माध्यमबाट ल्याएर प्रयोग गर्न दिन सकिन्छ ।
यो पढाइ त भयो परम्परागत पढाइ । यसलाई पनि सामग्री भएसम्म कायम राख्दै आजको नयाँ प्रविधिको पनि प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । बालबालिकाको सिकाई प्रक्रियामा प्रविधिको प्रयोग गर्न लगाउनु भयो भने समयको सदुपयोग मात्र हैन, बालबालिकाहरू प्रविधिप्रति चासो दिने, सिक्ने र प्रयोग गर्ने भएकाले एक अवसर पनि हुनसक्छ । विद्यालयमा सधैंभरि पुस्तकमात्र पढ्दा दिक्दार भएको हुनसक्छ । पुस्तकहरू रङ्गीन नहुन सक्छ । पुरानो भएको वा च्यातिएको हुनसक्छ । आकर्षक नहुन सक्छ । अन्तर्क्रियात्मक र प्रविधिमैत्री त हुँदैन नै । त्यसैले समय निकालेर बालबालिकाहरूलाई प्रविधिमैत्री सामग्री पनि प्रयोग गर्न दिन सकिन्छ । यसबाट बदलिँदो समयको मागअनुसार त्यस्तैमा ध्यान केन्द्रित हुन्छ, सिकाइ प्रभावकारी हुन्छ ।
कसरी गर्ने ?
यसका लागि बालबालिकाहरूलाई घरमै टेलिभिजन, कम्प्युटर, मोबाइल ट्याबहरू प्रयोग गर्न दिन सकिन्छ । सँधै टेलिभिजनबाट समाचार, मनोरञ्जन वा कार्टुनलगायतका विभिन्न सामग्रीहरू हेर्न बानी भएका हुन्छन् । हाल टेलिभिजनमा सरकारी लगायत केही निजी संस्थाहरूले शिक्षा सम्बन्धी विभिन्न जानकारी प्रदान गरिरहेका छन् । अब नियमित सिकाइमा सहयोग पुग्ने यस्ता सामग्री हेरेर सिक्न लगाउनु उपयुक्त हुन्छ ।
घरमा कम्प्युटर भएमा सिकाइमूलक खेलहरू खेल्न दिन सकिन्छ । ईन्टरनेट भएमा विभिन्न अनलाईन सामग्रीहरू खोजेर हेर्न लगाउन सकिन्छ । तर, ईन्टरनेट प्रयोग गर्दाचाहिँ सावधानी अपनाउन भन्नुपर्छ । नत्र अनावश्यक साइटहरूमा गएर समयको बर्बादी हुनसक्छ भने सिकाउन चाहनुभएको कुरा नसिक्न पनि सक्छन् । तपाईँले बच्चाको उमेर र विषयगत सामग्रीहरू भएका साईटहरूमा गएर हेर्न, सुन्न, पढ्न, अभ्यास गर्न लगाउन सक्नुहुन्छ । यसवाट बच्चा प्रविधिमा साक्षर र क्रमशः जानकार हुनुका साथै स्वतःस्फुर्त रूपमा कम्प्युटर चलाउन जान्ने हुन्छ । कम्प्युटर प्रयोगमा डराउँदैन ।
नियमित ईन्टरनेट नभएर कम्प्युटर मात्र छ भनेपनि त्यसबाट गर्न सकिने कामहरू सिकाउन सक्नुहुन्छ । ईन्टरनेट एकछिन चलाएर वा अन्यत्रबाट शैक्षिक प्रयोजनका लागि तयार पारिएका कक्षागत र विषयगत डिजिटल सामग्रीहरू ल्याएर ईन्स्टल गरेर प्रयोग गर्न दिन सक्नुहुन्छ । विभिन्न ज्ञानबर्धक पुस्तक, अडियो तथा भिडियोको स्वरुपमा हुने यस्ता सामग्रीहरू बच्चाले रमाएर प्रयोग गर्दै सिक्न सक्छ ।
केही सामग्रीहरू मोबाइल र ट्याबमा पनि प्रयोग गर्न सकिने खालका हुन्छन् । तपाईले त्यस्ता सामग्री ल्याएर दिन सक्नुहुन्छ । नियमित प्रयोगका लागि ल्याएको मोबाइललाई नै यस काममा प्रयोग गर्न सकिन्छ । सस्तो र कम विद्युत चाहिने भएकाले कम्प्युटर प्रयोग गर्न कठिन भएका ठाउँमा पनि मोबाइल उपयोगी साबित हुनसक्छ ।
कस्ता सामग्री दिने ?
हाल बजारमा विभिन्न किसिमका डिजिटल सामग्रीहरू पाईन्छन् । बालबालिकालाई सिकाइमा प्रयोग गर्न दिने यस्ता सामग्री छनौटमा एकदमै ख्याल पुर्यााउनुपर्छ । ती सामग्रीहरू कुनै पैसा तिर्नुपर्ने हुन्छन्, कुनै निःशुल्क । पैसा तिरेर पनि निश्चित समयसम्म चल्ने वा निश्चित उपकरणमा मात्र चल्ने हुन्छन् । कुनै निश्चित उमेर समूहका लागि बनाइएका हुन्छन् भने कुनै समग्र एकैठाउँमा हुनाले प्रयोगकर्ता आफैले छनौट गरेर हेर्नुपर्ने हुन्छन् । कुनै कक्षागत र विषयगत रूपमा छुट्याईएका हुन्छन् भने कुनै एकै ठाउँमा हुन्छन् । कुनैमा आवाज, चित्र, एनिमेसन र अक्षरसमेत हुन्छ भने कुनैमा यीमध्ये सबै वा केहीमात्र हुन्छन् । कुनै अनलाईन मात्र चल्ने हुन्छन् भने कुनै अनलाईन र अफलाईन दुवै चल्ने हुन्छन् । कुनै सामग्री प्रयोग गरेका आधारमा रकम तिर्नुपर्ने हुन्छ ।  विद्यार्थीको उमेर, मनोविज्ञान, स्तर ख्याल गरेर बनाइएका सामग्री पनि पाइन्छन् भने कुनै आफुखुशी बनाइएका हुन्छन् । कुनै व्यापारिक प्रयोजनले बनाइएका हुन्छन् भने कुनै सामाजिक उत्तरदायित्व अनुसार निःशुल्क वितरणका लागि बनाइएका हुन्छन् । कुनै सामग्री सम्बन्धित सरकारी निकायबाट मान्यता प्राप्त हुन्छन् भने कुनै हुँदैनन् ।
बजारमा पाइने यस्ता सामग्रीहरूको छनौटमा अभिभावकले विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ । आफ्नो बच्चाको कक्षागत र विषयगत पाठ्यक्रममा मिल्ने छ कि छैन । खरिद गर्नुपर्ने हो भने कति पर्छ, नियमित रकम तिरिरहनु पर्ने हो कि, एकपटक लिएपछि कति समय चल्छ, कतिवटा उपकरणमा चल्छ, प्राविधिक सहयोग उपलब्ध छ छैन, सम्बन्धित निकायबाट मान्यता प्राप्त छ कि छैन । प्रयोग गर्ने तरिका उल्लेख भएको छ कि छैन, यी सबै कुराहरू ख्याल गर्नुपर्छ ।
यी सामग्रीहरुको भीडमा साझा शिक्षा ई-पाटीले तयार पारेका सामग्रीहरू भने निःशुल्क उपलव्ध छन् । आवाज, चित्र, एनिमेशन र अक्षरको सम्मिश्रण भएका यी सामग्रीहरू पाठ्यक्रम विकास केन्द्रबाट स्वीकृति प्राप्त छन् । लामो समय लगाएर तयार पारिएका सामग्रीहरू अंग्रेजी र नेपाली भाषामा उपलव्ध छन् । राष्ट्रिय पाठ्यक्रममा आधारित सामग्री कक्षा एकदेखि आठसम्मका अंग्रेजी, गणित र विज्ञान तथा कक्षा एक देखि चारसम्मका नेपाली विषयका छन् । यी सामग्री प्रयोग गर्न निरन्तर ईन्टरनेटको आवश्यकता पर्दैन, एकपटक डाउनलोड गरेर कपी गरेपछि एकसाथ जतिपनि उपकरणहरूमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । यहाँ हज्जारौँ पुस्तक, अडियो पुस्तक, भिडियो, एसईई सहयोगी सामग्रीलगायत अभ्यास गर्न सकिने शैक्षिक सफ्टवेयरहरू राखिएका छन् । कृषि, भाषा, स्वास्थ्य, खेल, धार्मिक, ऐतिहासिक समेत समेटिएका यी सामग्रीहरू बालबालिकाको लागिमात्र नभै शिक्षक, अभिभावक सबैका लागि पनि उपयोगी छन् । यहाँ एसईई दिनेका लागि अडियो पुस्तक सुन्न, पढ्ने सीप विकास गर्न, पढ्न सिक्नका लागि विभिन्न सामग्रीहरू तयार पारिएका छन् ।
(कार्की साझा शिक्षा ई-पाटीका सिनियर मेनेजर हुनुहुन्छ)
साझा शिक्षा ई-पाटीमा उपलब्ध निःशुल्क पाठ्यसामग्री यहाँ उल्लेखित लिङ्कमार्फत प्रयोग गर्न सकिन्छ । मोबाइलमा Epustakalaya नामक एपमार्फत पनि पढ्न सकिन्छ ।
___
Published on 2020-04-23

——

टीकाराज कार्की | लेखक

  • Posted on 30 Apr 2020
  • In News
Continue Reading